Toelichting op de toepassing van de ViO bij groepscontroles

Voor accountantsorganisaties is het van groot belang dat een integere, objectieve en onafhankelijke uitvoering van wettelijke controles kan plaatsvinden. De Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) vormt hiervoor het normatieve kader. Naar aanleiding van de door de NBA gepubliceerde Handreiking 1155 op 4 november 2025 geven wij hieronder inzicht in hoe  deze regels geïnterpreteerd dienen te worden, binnen het kader van groepscontroles.

De handreiking verduidelijkt hoe bestaande onafhankelijkheidsvereisten praktisch moeten worden toegepast bij groepsstructuren waarin meerdere entiteiten, landen of netwerkonderdelen betrokken kunnen zijn. Centraal staat dat de onafhankelijkheid niet alleen betrekking heeft op het team dat de controle uitvoert, maar op de gehele groep van betrokken accountantsorganisaties binnen het netwerk. De handreiking benadrukt dat bij een groepscontrole de groep als geheel de “verantwoordelijke entiteit” vormt voor de onafhankelijkheidstoets. Dat betekent dat zowel Nederlandse als buitenlandse netwerkonderdelen onder de toepasselijke onafhankelijkheidsvereisten kunnen vallen, ook wanneer zij geen werkzaamheden verrichten voor een afzonderlijk groepsonderdeel.

De handreiking beschrijft verder hoe moet worden omgegaan met verschillende soorten ondernemingen, waaronder organisaties van openbaar belang, andere beursgenoteerde ondernemingen en niet-beursgenoteerde organisaties. Voor al deze situaties bevat de handreiking richtlijnen voor het onderkennen van mogelijke bedreigingen voor de onafhankelijkheid, zoals financiële belangen, niet-assurancewerkzaamheden of langdurige betrokkenheid, en geeft zij richting aan passende maatregelen om deze bedreigingen weg te nemen of te mitigeren.

In de praktijk betekent dit dat een accountants organisatie, voorafgaand aan en gedurende elke groepscontrole, systematisch beoordeelt of binnen het netwerk omstandigheden aanwezig zijn die de onafhankelijkheid kunnen beïnvloeden. Waar dit relevant dienen mitigerende maatregelen  genomen te worden of dienen specifieke relaties of diensten uitgesloten te worden volgens de voorschriften van de ViO. Indien buitenlandse netwerkonderdelen onderdeel zijn van de groepscontrole, dienen zij geïnformeerd te worden over de toepasselijke regelgeving en gevraagd om te bevestigen dat zij handelen conform de voor hen geldende onafhankelijkheidsvereisten, zoals de ViO, de IESBA-code of relevante EU-regelgeving.

Met deze aanpak wordt gewaarborgd dat groepscontroles in overeenstemming worden uitgevoerd met de actuele onafhankelijkheidsnormen én met de nadere verduidelijkingen zoals opgenomen in Handreiking 1155. Het Compliancekantoor komt in haar reviews vaak tegen dat juist op het aspect van internationale groepsstructuren, accountants niet altijd de juiste afslag nemen.  Indien u hieromtrent vragen heeft kunt u contact opnemen met het Compliancekantoor.